*ĉapel/o UV
*ĉapelo
- 1.
Kapvesto kun elstara
ĉirkaŭrando:
li portas rozokoloran superveston kaj teleroforman ĉapelon
[1];
kancelariano kun lia larĝa ĉapelo
[2];
nigrafranĝa triangula ĉapelo
[3];
velura ĉapelo
Marta
;
felta ĉapelo
[4];
kun via ĉapelo vi similas pajacon, ― ne metu vian ĉapelon sur unu orelon
[5];
ili aspektis imprese: pintaj ĉapeloj, hakilo en la mano,
daŭre drinkemaj kaj batalemaj
[6].
- 2.
Supra, ĉapeloforma parto de la fruktokorpo
de fungo:
la rando de la ĉapelo de la malgranda faskofungo
estas striita
[7].
- 3.
Diakritilo,
tegmentoforma supersigno, uzata en diversaj alfabetoj
(interalie en esperanta, por formi la literojn ĉ, ĝ,
ĥ, ĵ, ŝ), en matematikaj simboloj kaj en programlingvoj (en tiuj
lastaj ĝi aperas kiel memstara signo, kies
Askia numero estas 94):
surogatoj kun iksoj kaj askiaj ĉapeloj (^)
[8];
la ĉapeloj en la vortaraj tekstoj aspektas normale post instalo
de specifaj tiparoj
[9].
h,
x
1.
L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 31
2. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Floroj de la malgranda Ida
3. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Bona humoro
4. Eliza Orzeszko, trad. Kazimierz Bein: La Interrompita Kanto, Ĉapitro I
5. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Sesope oni trairas la tutan mondon
6. W. Klag: Vakeroj de Alpoj, Monato, 2001:1, p. 10a
7. P. Desmet': Ĥameleona Fungeto?, 2010-06-30
8. Monato, Grigorij Arosev, Andrej Grigorjevskij: Abonu!, 2004
9. S. Derevjanniĥ: Ĉu vi tradukas france?, Monato, 2002:4, p. 18a
2. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Floroj de la malgranda Ida
3. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Bona humoro
4. Eliza Orzeszko, trad. Kazimierz Bein: La Interrompita Kanto, Ĉapitro I
5. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Sesope oni trairas la tutan mondon
6. W. Klag: Vakeroj de Alpoj, Monato, 2001:1, p. 10a
7. P. Desmet': Ĥameleona Fungeto?, 2010-06-30
8. Monato, Grigorij Arosev, Andrej Grigorjevskij: Abonu!, 2004
9. S. Derevjanniĥ: Ĉu vi tradukas france?, Monato, 2002:4, p. 18a
- angle:
- 1. hat 2. cap (of a mushroom) 3. hat (typography), caret, circumflex
- beloruse:
- 1. капялюш, брыль 2. шапачка (грыба) 3. капялюшык (дыякрытычны знак)
- bulgare:
- 1. шапка
- ĉeĥe:
- klobouk
- france:
- 1. chapeau 3. accent circonflexe
- germane:
- Hut felta ~o: Filzhut. 3. Zirkumflex, Dach (diakritisches Zeichen)
- greke:
- 1. καπέλλο 3. περισπωμένι
- hebree:
- כּוֹבַע
- hispane:
- 1. sombrero 1. sombrero
- hungare:
- 1. kalap 3. kalap (ékezet), kúpos ékezet
- indonezie:
- 1. topi 3. sirkumfleks
- itale:
- 1. cappello 3. accento circonflesso, caret
- japane:
- アクサンシルコンフレックス, ハット
- katalune:
- 1. barret, capell 2. barret (de bolet), capell (de bolet), pili 3. circumflex
- nederlande:
- 1. hoed 2. hoed 3. hoedje (^), kapje (^)
- pole:
- 1. kapelusz 2. kapelusz 3. cyrkumfleks, daszek (pot.)
- portugale:
- 1. chapéu 3. circunflexo
- rumane:
- 1. pălărie 3. circumflex
- ruse:
- 1. шляпа 3. крыша
- slovake:
- 1. klobúk 3. vokáň, strieška
- svahile:
- kofia
- svede:
- hatt
- tibete:
- མཆོད་ཁང་
- turke:
- 1. şapka
- ukraine:
- капелюх
ĉapeli
- 1.
-
(tr)
Provizi per ĉapelo: kun japaneska riverenco de sia skunke ĉapelita silueto [li…] foriris [10]; Robin Hood en Sherwood staris, ⫽ jam sin kapuĉis, ĉapelis kaj ŝtrumpis kaj ŝuis [11]. - 2.
-
(ntr)
Servi kiel ĉapelo, funkcii kvazaŭ ĉapelo: grandaj literoj […] ĉapelis la artikolojn, frapis la knabon rekte en la koron [12].
10.
Jorge Camacho: La Majstro kaj Martinelli, Ĉapitro 12
11. Jack Warren: La enigmo de Robin Hood, La Brita Esperantisto, printempo 2015, p. 21
12. Claude Piron: Vere aŭ fantazie, 32. La Ŝlosita Ŝranko
11. Jack Warren: La enigmo de Robin Hood, La Brita Esperantisto, printempo 2015, p. 21
12. Claude Piron: Vere aŭ fantazie, 32. La Ŝlosita Ŝranko
- germane:
- 1. mit einem Hut versehen 2. überdachen
ĉapelisto
- Homo kiu profesie vendas ĉapelojn kaj aliajn kapvestojn: la heroino Sofi estas 18-jara ĉapelistino [13].
- angle:
- milliner, hatter
- beloruse:
- капялюшнік
- ĉine:
- 妇女用帽店 [fùnǚyòngmàodiàn], 帽商 [màoshāng], 女帽匠 [nǚmàojiàng], 女帽商 [nǚmàoshāng], 制帽人 [zhìmàorén]
- france:
- chapelier
- germane:
- Hutmacher
- indonezie:
- penjual topi
- itale:
- cappellaio (per uomo), modista (per donna)
- japane:
- 帽子製造業者 [ぼうしせいぞうぎょうしゃ], 帽子屋 [ぼうしや]
- katalune:
- barreter, barretaire, capeller
- pole:
- kapelusznik
- rumane:
- pălărier
ĉapelita
Provizita per ĉapelforma supersigno:
anstataŭigi la ĉapelitajn literojn per iksoj
[14];
la intenco estis ĉi-foje skribi Dolĉamar ĉapelite, sed fakte mi forgesis ŝanĝi
tion en la kovrilo
[15].
14.
Monato, Pierre Grollemund: Kolekto da lingvaj artikoloj, aperintaj en Heroldo, 2014
15. Diversaj aŭtoroj: Kontakto 2011-2019, Intervjuo
15. Diversaj aŭtoroj: Kontakto 2011-2019, Intervjuo
- germane:
- mit einem Dach versehen (Zeichen)
bulĉapelo, melonĉapelo
Ĉapelo
el felto kun rigida duonbula supro kaj supren kuspita rando,
populara precipe en la fino de la 19a kaj komenco de la 20a
jarcentoj:
li surhavis […] bonkvalitan striitan vestokompleton, lakledajn ŝuojn
kaj bulĉapelon
[16];
la junulo kun la melonĉapelo […] staris ekster la
pordo, mirigite
[17].
16.
Mihail Bulgakov, trad. Sergio Pokrovskij: La majstro kaj Margarita, 19
17. G. K. Chesterton, trad. C. Bean: La Naiveco de Pastro Brown, 1937
17. G. K. Chesterton, trad. C. Bean: La Naiveco de Pastro Brown, 1937
- angle:
- bowler hat
- beloruse:
- кацялок (капялюш)
- ĉine:
- 圆顶硬礼帽 [yuándǐngyìnglǐmào]
- france:
- chapeau-melon
- germane:
- Melone (Hut)
- indonezie:
- topi bowler
- japane:
- 山高帽 [やまたかぼう]
- katalune:
- bolet (capell), barret fort
- pole:
- melonik
- rumane:
- melonieră, pălărie bombată
cilindroĉapelo, cilindra ĉapelo
Alta, cilindroforma ĉapelo, pliofte nigra,
moda ĉe okcidentaj viroj de alta klaso en la
19a jarcento:
unu el ili surhavis eĉ cilindran ĉapelon
[18];
la fiera cilindroĉapelo ricevis piedpuŝon kaj
ruliĝis en fosaĵon
[19].
18.
B. Traven, trad. Hans Georg Kaiser: Mortula Ŝipo, Rakonto de usona maristo, Ĉapitro 21
19. W. Kabel, trad. M. Lennartz: La domo ĉe la mueleja kanalo, 2017
19. W. Kabel, trad. M. Lennartz: La domo ĉe la mueleja kanalo, 2017
- angle:
- top hat
- beloruse:
- цыліндар (капялюш)
- ĉine:
- 大礼帽 [dàlǐmào]
- france:
- haut-de-forme
- germane:
- Zylinder (Hut)
- indonezie:
- topi tinggi
- katalune:
- barret de copa, barret de copa alta, copalta
- pole:
- cylinder (kapelusz)
- rumane:
- pălărie cilindrică
klakĉapelo
Alta ĉapelo,
povanta platiĝi, por ke oni ĝin portu sub la brako,
populara en okcidento en la 19a jarcento:
frake vestitaj sinjoroj, kun la haroj kombitaj sur la frunto kaj la klakĉapelo
sub la brako, ĉirkaŭis ŝin
[20].
20.
Ludoviko Lazaro Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto
- angle:
- opera hat
- beloruse:
- шапакляк
- france:
- claque (chapeau claque), chapeau claque, gibus
- germane:
- Klappzylinder, Chapeau Claque
- hungare:
- klakk, rugós cilinder (kalap)
- indonezie:
- topi opera
- japane:
- オペラハット
- katalune:
- clac (capell)
- nederlande:
- klakhoed
- pole:
- szapoklak, cylinder składany
- rumane:
- fedora, pălărie cu boruri late
- ruse:
- шапокляк
pajloĉapelo, pajla ĉapelo
- Ĉapelo plektita el pajlo: ŝi embarase taŭzas la pajloĉapelon en la manoj Metrop ; pajloĉapelo kun vasta rando [21]; pajla ĉapelo, ornamita per rubando [22].
21.
Hjalmar Söderberg, trad. Sten Johansson: La Kiso kaj dek tri aliaj noveloj, La Bovinoj De La Paroĥestro
22. Eliza Orzeszko, trad. Kazimierz Bein: La Interrompita Kanto, Ĉapitro II
22. Eliza Orzeszko, trad. Kazimierz Bein: La Interrompita Kanto, Ĉapitro II
- angle:
- straw hat
- france:
- chapeau de paille
- germane:
- Strohhut
levi la ĉapelon, demeti la ĉapelon
(frazaĵo)
- Saluti, gratuli, esprimi respekton (iam en Okcidento efektiva saluta gesto flanke de viroj): ili leviĝis, demetis respekte la ĉapelon [23]; sinjoro, mi levas pro vi la ĉapelon... vi estas la sola homo kiu tiel malkaŝe parolis al mi en la daŭro de la nuna jaro [24].
23.
H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Galoŝoj de feliĉo
24. J. Merchant: Kompatinda Klem, 1931
24. J. Merchant: Kompatinda Klem, 1931
- angle:
- tip one's hat
- beloruse:
- здымаць капялюш
- france:
- tirer son chapeau
- germane:
- den Hut ziehen
- indonezie:
- angkat topi
- katalune:
- treure's el barret
- pole:
- zdjąć kapelusz, zdjąć czapkę
- rumane:
- a se ridica pălăria, a se scoati pălăria